با توجه به ویژگی های خاص استان سیستان و بلوچستان «امنیت دغدغه ی همیشگی» بوده است تا آنجا که در پاسخ به سئوال معمول «چه خبر» «امنیت برقرار، دولت پرزور» پاسخی با فراوانی بسیار بوده است. اگر چه در این پاسخ میان «برقراری امنیت» و «پرزوری دولت» رابطه ی معناداری برقرار است اما به نظر می رسد در این زمانه هم معنای امنیت تفاوت بسیار نموده و هم فاکتورهای دخیل در ایجاد امنیت بسیار فراتر از قدرت دولت رفته است.
امروزه فاکتورهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بسیاری امنیت را تعریف می کند. در حوزه ی فرهنگی و اجتماعی در عصر ارتباطات و روزگار دهکده ی جهانی زندگی می کنیم و می تواند یک رفتار کوچک با پردازشی مناسب ظرف چند دقیقه در جهان منتشر شود و ظرف چند ساعت واکنش های جهانی نیز ایجاد کند، چنانکه گروگان گیری پنج مأمور مرزبانی جمهوری اسلامی در طی روزهای اخیر چنین شد اما در رابطه با بحث ناامنی در استان سیستان و بلوچستان باید کمی عمیق تر باشیم. در این راستا توجه به چند نکته واجد اهمیت است. 1-ماهیت ناامنی ها در استان یگانه نیست و هر یک ویژه ی خود را می طلبد.
2-ایران در جهان از جایگاهی برخوردار است که به طور طبیعی قدرت های جهانی که در پی کسب منفعت در گوشه و کنار جهان هستند، همواره به آن چشم طمع داشته اند و این توهم است اگر گمان کنیم کسی با ما کاری ندارد.
3-یکی از افشاشده ترین راهبردهای قدرت مندان برای نفوذ در کشورهایی مانند ایران انگشت نهادن بر مباحث قومی و مذهبی است و سیستان و بلوچستان یکی از پرتنوع ترین گرایش های دینی و مذهبی و متکثرترین گستره ی طایفه ای و قومی را دارا می باشد.
4-با توجه به دو مورد پیش گفته و بر اساس گزارش مسئولین رسمی بیش از بیست سازمان جاسوسی از کشورهای مختلف در استان فعال هستند.
5-سیستان و بلوچستان در همسایگی دو کشور افغانستان و پاکستان قرار دارد که متأسفانه دارای مشکلات زیادی هستند از یک طرف بر مناطق همجوار استان سیستان و بلوچستان تسلط لازم را ندارند و از طرف دیگر تولید بیش از پنج میلیون کیلو تریاک در افغانستان و دست به دست شدن آزادانه ی اسلحه در پاکستان سیستان و بلوچستان را به صورت دروازهی عبور کاروان های قاچاق مواد مخدر و اسلحه درآورده است و این کاروان ها برای پیشبرد امور خود نیازمند افرادی هستند که به آنان کمک نموده برایشان کار کنند.
6-رتبه ی اول بیسوادی و رتبه ی اول بیکاری استان زمینه ی بسیار مناسبی برای عضوگیری گروه های قاچاق مواد مخدر و اسلحه است. کافیست به این دو شاخص منفی احساس تبعیض را هم بیفزاییم تا داستان کامل شود.
7-مردم استان سیستان و بلوچستان دارای باورها و اعتقادات مذهبی محکمی هستند اما قرن ها زندگی مسالمت آمیز در کنار یکدیگر اهل تشیع و اهل تسنن را به چنان روحیه ای از تسامح و تساهل آراسته است که نه تنها به خوبی همدیگر را تحمل می کنند بلکه با پیروان سایر ادیان همچون سیک ها، زرتشتی ها و مسیحیان نیز زندگی مسالمت آمیز دارند. مردم استان به یُمن همجواری مسالمت آمیز از چنان مدارایی برخوردار هستند که برای مقدسات یکدیگر احترام قائلند و توهین به مقدسات دو طرف تقریباً بی سابقه است. در این میان هستند معدود افرادی که در دو سوی این طیف افکار و اندیشه های افراطی دارند و به یمن امکانات جدید ارتباطی از صدای بلندی هم برخوردار شده اند، صدایی که هیچگونه هم خوانی با وزن واقعی آنها ندارد. متأسفانه گاه برخی افراد بی توجه در شهرهای خارج از استان و یا شبکه های خاص خارج از کشور به طرح مباحثی می پردازند که در آن توهین وجود دارد، نظرات این افراد محدودِ عموماً غیرمسئول و غیرمقبول توسط افراد افراطی تبلیغ می شود و دستاویز رفتارهای خشونت آمیز قرار می گیرد.
آنچه در این میان قابل توجه است این که هر گاه مسئله ی ناامنی در استان مطرح می شود از میان همه ی عوامل دخیل در پدیده ی ناامنی مسئولین متوجه دولت پاکستان می شوند و حل بحران را از آنها مطالبه می کنند و گاه سخنانی به میان می آورند که نه تنها هیچگونه کمکی به حل بحران نمی کند بلکه می تواند به روابط خوب ایران و پاکستان هم خدشه وارد کند. اگر چه تأکید بر مسئولیت پذیری مسئولین پاکستانی نکته ی درستی است اما همه می دانیم که اولاً روابط ما با دولت پاکستان روابطی بسیار دوستانه و برادرانه است ثانیاً قدرت عمل دولتِ پاکستان در بلوچستان خیلی زیاد نیست و اگر پاسخ مناسبی به درخواست های دولت ایران نمی دهد نه از سر نخواستن بلکه به دلیل نتوانستن است. لذا اگر به واقع راه حل بحران امنیت در استان و پاسخ به برهم زنندگان امنیت، اقدام نظامی است، نیاز به هیاهو و جار و جنجال نیست.
در پایان یک بار دیگر یادآور می شوم که برای حل مسایل امنیتی استان به نگاهی واقع بینانه، راهبردی کارشناسانه، برنامه ای مؤثر و همه جانبه، راهکارهایی مناسب و نظارت و ارزیابی علمی نیازمندیم.
والسلام
سرمقاله روزنامه زاهدان شماره 2712 مورخه 03/12/1392