حصیربافی(خولک بافی)سیده مائده موسوی

 

حصیربافی(خولک بافی)

دریاچه هامون به عنوان بزرگترین پهنه آبهای شیرین ایران وخاورمیانه،نقش اساسی درزندگی مردمان سیستان داشته که علاوه بر اثرات مثبت طبیعی، اقتصادی واجتماعی آن درآئین زرتشت نیز تقدس خاصی دارد.با همه این اوصاف دریاچه هامون وابسته به رودخانه هیرمند میباشد واین وابستگی باعث گردیده تا هرگونه نوسانات درمیزان آب آن مشکلات رابرای کل سیستم حیات سیستان به وجود آورد.دریاچه هامون علاوه برتامین آب شرب وکشاورزی ساکنین حاشیه،معیشتهای گوناگونی را درپیرامون خود خلق نموده وزمینه اشتغال گروههای مختلف ازجمله:ماهیگیری،شکار،دامداری و حصیربافی رافراهم ساخته است.

پوشش گیاهی دریاچه هامون ازگونه های متنوعی تشکیل شده است ازجمله:توت ،نی ،تیغال ،سه وجگ ،تزگ و...که هرکدام ازاین موارد کاربردهای متفاوتی داشته است.

نی های موجود در دریاچه هامون ابزار ومواد اولیه لازم برای فعلیت پذیر کردن خلاقیت وهوشمند یهای مردمان حاشیه نشین هامون را فراهم ساخته است.بنابراین ازنوعی نی که به اسم محلی (توت یا توتک)شناخته شده است،ازبرگهای سبز وتازه ی آن برای خوراک گاو سیستانی و از ساقه نازک وبلند آن درصنعت پرده بافی یا خولک بافی استفاده میشد.علاوه براینها ازساقه تازه ومرطوب با برگهای ضخیم آن که حالتی اسفنجی داشته برای ساخت نوعی قایق به نام توتن استفاده میکردند.

نوع دیگری از نی های موجود در دریاچه هامون نی است که ازساقه های بلند وبزرگی برخورداربوده،که درابتدا آن را خشک کرده ،سپس می کوبید ند ودر آخر به صورت نوارهای بلندی درآورده واز این نوارها برای بافت زیرانداز که در زبان محلی به آن (اصیل)گفته می شد استفاده میکردند.این زیر انداز به دلیل خاصیت ضد رطوبتی بالایی که داشت مردمان سیستان از آن در زیر قالی وگلیم جهت جلوگیری از رطوبت استفاده میکردند.

موارد کاربردی خولک بافی :به عنوان پرده برای جلوگیری از ورود حشرات موذی به داخل منزل است.

دستگاه بافت خولک:چوب چهار پر،مقداری سنگ یا گلوله های سنگی تراش خورده به عنوان دوک و مقداری نخ پنبه ای که به دور سنگ پیچیده وشروع به بافت میکنند