تقويم اختصاصي مردم سيستان

تقويم اختصاصي مردم سيستان

مي‌دانيد كه اين مردم، روزي روزگاري جز گويش ويژه و سياست‌گذاري ويژه درباب مملكت‌داري و تمدن باشكوه و تاريخ پرافتخار، ازجمله بزرگ‌ترين حماسه‌هاي تاريخ بشري، براي گاه‌شماري نيز تقويمي ويژه داشته‌اند؟

آري؛ اين مردم روزي به درجه‌اي از تمدن رسيده‌بودند كه گاه‌شماري ويژه‌ي خود داشتند؛ حتي امروز هم گاه‌شماري قمريشان- كه حساب محرم و عيد فطر و قربان را با آن نگاه مي‌دارند- ويژه‌ي خودشان است و ماه نخست سال قمريشان هم- به جاي آن كه به سنت تازيان محرم باشد- شوال است. طرفه آن كه گاه‌شماري شمسي سيستان نيز جز آن است كه در تمام سرزمين پهناور ايران رواج داشته است؛ تمدن ريشه‌دار اينان واجب مي‌نمايد كه در هر چيز يگانه باشند؛ حتي در اين باب؛ هم از اين روست كه براي حساب و كتاب ميان خودشان از نام ماه‌هايي استفاده مي‌كنند كه در هيچ منبع ديگري، جز فرهنگ سيستان نمونه ندارد؛ ابوريحان بيروني مي‌گويد كه از ابوسعيد احمدبن محمدبن عبدالجليل سجستاني شنيده‌است كه از قدماي سجستان اين طور نقل مي‌كرده است كه مردم سيستان ماه‌هاي شمسي را به نام‌هاي ديگري مي‌خواندند و از فروردين ماه آغاز مي‌كردند به اين ترتيب:

كواذ، رهو، اوسال، تيركيانوا، سريزوا، مريزوا، توزر، هرانوا، آركبازوا، كژپشت، گژشن، ساروا؛ يعني فروردين، اردي‌بهشت، خرداد ... الخ.[1] جدول زير را نيز ببينيد؛ اين مردم گويا به نوعي خودكفايي علمي رسيده‌اند كه ماه‌هاي قمري را نيز آن چنان كه خود مي‌خواهند، نه آن چنان كه هست، به كار مي‌برند؛ مگر يكي دو نامqorbo:و moarram را به حرمت محتواي معنوي آن‌ها: