چندی پیش بنا بود رئیس‌جمهور افغانستان برای دیدار با دکتر روحانی سفری به ایران داشته باشد که به دلیل وقوع بهمن و اعلام عزای عمومی در افغانستان فعلا به تعویق افتاد. اما آنچه برای دیدار دوجانبه دارای اهمیت است بر چه محورهایی است؟ روسای‌جمهور ایران و افغانستان باید موضوعات مشترک دوجانبه مهم را در دستور کار خود قرار دهند ازجمله این موضوعات آب رودخانه هیرمند و خشکسالی است که متوجه دریاچه‌هامون شده است.
دریاچه‌هامون جزو هفت تالاب زیبای دنیاست که هر وقت آب داشته این زیبایی و امنیت را برای هر دو کشور به ارمغان دارد به همین دلیل باید مورد توجه هر دو دولت قرار گیرد و راهکاری برای خارج کردن این دریاچه از خشکسالی پیدا کنند. مساله بعد ریزگردهای خوزستان و سیستان است که حل این معضل هم می‌تواند باعث نجات منطقه شود. نکته دیگر بندر استراتژیک چابهار است؛ این بندر به‌عنوان یکی از معابر مهم تجاری و اقتصادی و منطقه است چراکه چابهار از طریق خط راه آهنی که جمهوری اسلامی ایران می‌سازد و از طریق افغانستان به آسیا میانه و جاهای مختلف متصل می‌شود، به همین دلیل صحبت و برنامه‌ریزی در مورد این مساله باید در دستور کار روسای دو دولت قرار گیرد خصوصا اشرف غنی؛ چون او یکی از کسانی بود که در افغانستان دنبال این طرح بوده و هست؛ آن زمان که ایشان رئیس‌جمهور نبودند، طی ارتباط تنگاتنگی که با ایشان داشتم، روی بحث چابهار بسیار کار می‌شد که الان هم اولین موضع‌گیری او بعد از ریاست‌جمهوری بحث چابهار بود و نهایتا پیمان امنیتی بین دو کشور به امضا خواهد رسید که این بحث‌ها چند سالی است بین کارشناسان و مسئولان دو کشور مطرح است و نهایتا در سفر اشرف غنی به ایران به امضا خواهد رسید. نکته بعدی اینکه افغانستان با توجه به موقعیت تجاری و اقتصادی که دارد همیشه مورد توجه بخش‌های خصوصی در جمهوری اسلامی ایران بوده که از این بابت هم این فضا و هماهنگی می‌تواند بر رونق این مساله تاثیرگذار باشد. مشکلات مشترکی که پیش روی این دو کشور از جمله وضعیت مهاجران و همچنین انتقال آب به‌هامون است در مناسبات دو کشور تاثیرگذار است. بیش از 30 سال است که ایران به مهاجرین افغانستان کمک می‌کند و دولت‌های افغانستان و همچنین دولت اشرف غنی همیشه قدردان این مساله بودند؛ بسیاری از مهاجرین افغان در ایران از تخصص‌های مختلفی برخوردار هستند که در زمان بازگشت به کشور خودشان می‌توانند در سازندگی کشور موثر باشند؛ به عبارت دیگر دانشی که اینجا فرا گرفتند را می‌توانند در آینده مورد توجه قرار دهند. بحث رودخانه هیرمند و دریاچه هامون هم که یک موضوع بسیار مهم است که باید همان اندازه که ایران به این مساله توجه دارد، دولت افغانستان هم نسبت به این موضوع توجه کند تا به راهکاری برای حل آن دست یابند. امروز دریاچه هامون برای هر دو کشور خطرناک است به لحاظ اینکه توسعه و رونق دریاچه هامون امنیت در پی دارد و امنیت چیزی است که امروز افغانستان به آن احتیاج دارد. این دریاچه منطقه زیبایی است که می‌تواند موجب رونق گردشگری و اشتغال شود؛ اگر مشکل این دریاچه حل شود، بیش از 100 هزار شغل در هر دو طرف ایجاد می‌شود.
* فداحسین مالکی - سفیر سابق ایران در افغانستان